Kule Vinc Teknik Sozluk
Kule vinc ve insaat sektoru teknik terimlerinin detayli aciklamalari.110 terim.
A
Acil Durdurma (Emergency Stop)
Tehlike aninda tum vinc hareketlerini derhal kesen, kirmizi mantar bas tipli zorunlu emniyet butonudur.
Amortisman
Ekipmanin ekonomik omru boyunca deger kaybinin hesaplanmasidir. Muhasebe ve vergi acisindan onemlidir.
Anemometre (Ruzgar Olcer)
Kule vinc uzerindeki ruzgar hizini olcen ve tehlikeli seviyelerde uyari veren cihhazdir.
Ankraj Cercevesi (Tie Collar)
Masti saran ve baglanti cubuklariyla binaya sabitleyerek vincin serbest yukseklik ustune cikmasini saglayan celik kusak yapisidir.
Ankraj Civatasi (Anchor Bolt)
Kule vinc temel seksiyonunu beton temele baglayan, betona gomulu yuksek dayanimli baglanti elemanlaridir.
Ankraj Sistemi (Bracing/Tying)
Kule vincin binaya sabitlenmesini ve serbest yuksekligin otesinde guvenli calismassini saglayan sistemdir.
Anti-Collision System
Birden fazla vincin ayni alanda calismasi durumunda carpismayi onleyen elektronik sistemdir.
Asiri Yuk Korumasi (Overload Protection)
Vincin tasima kapasitesini asan yuklerde otomatik durdurma yapan guvenlik mekanizmasidir.
B
Balast Blogu (Ballast Block)
Kule vincin dengesini saglamak icin karsi kola veya temel sasisine yerlestirilen standart olculu prekast beton agirlik bloklaridir.
Beton Dokum (Concrete Pouring)
Beton pompa veya kova yardimiyla beton kalibina beton yerlestirilmesi islemidir.
Bom
Bom, vincin yükü taşıyan uzun koludur. Kule vinçte bom (jib veya kol da denir) kulenin tepesinden yatay uzanır; yük, bom üzerinde ileri geri giden araba (trolley) ve kanca ile taşınır.
Bom Uzunlugu
Kule vincin yatay kolunun metre cinsinden uzunlugudur. Calisma yariiicapini belirler.
C
Calisan Saglik ve Guvenligi (ISG)
Santiyede calisanlarin saglik ve guvenligini korumaya yonelik yasal duzenleme ve uygulamalardir.
Calisma Alani Sinirlandirma (Zoning)
Vincin donme acisi, calisma yaricapi veya kanca yuksekliginin elektronik olarak sinirlandirilarak yasak bolgeler tanimlanmasidir.
Calisma Izni (Work Permit)
Tehlikeli calismalarin baslatilmadan once yazili onay alinmasi zorunlulugudur. Vinc calismalairi dahildir.
Calisma Yaricapi
Kule vincin merkez ekseninden yuk kaldirabildigi en uzak mesafedir. Bom uzunlugu ile sinirlidir.
CE Sertifikasi
Avrupa Birligi uygunluk isaaretidir. Kule vinclerin AB guvenlik standartlarini karsiladigini belgeler.
Celik Halat (Wire Rope)
Yuklerin kaldirilmasinda kullanilan yuksek mukavemetli celik halatttir. Duzenli muayene ve degisim gerektirir.
Celik Yapi Montaji
Celik konstrikksiyon elemanlarin santiyede birlestirilmesi islemidir. Hassas pozisyonlandirma gerektirir.
Climbing (Tirmanma)
Kule vincin kendi kendine yuksekligini artirmaa islemidir. Hidrolik climbing sistemi ile gerceklestirilir.
Counter Bom (Karsi Agirlik Kolu)
Jib'in karsi tarafinda yer alan ve dengeleme sagllayan yapiya verilen isimdir. Uzerinde karsi agirlik bloklari tasir.
D
Deprem Yonetmeligi
Binalarin ve ekipmanlarin depreme karsi tasarim standartlarini belirleyen yasal duzenllemedir.
Devreye Alma (Commissioning)
Montaji tamamlanan kule vincin, yuk testleri ve fonksiyon kontrolleri ile guvenli calisir durumda oldugunun dogrulanip isletmeye teslim edilmesi surecidir.
Donme Momenti (Slewing Torque)
Kule vincin ust yapisini donduren kuvvetin buyuklugudur. Nm cinsinden ifade edilir.
Donme Tablasi (Slewing Ring)
Kule vincin donen ust yapisini sabit mast govdesine baglayan, buyuk capli disli rulman seklindeki kritik makine elemanidir.
E
Elektrik Paneli
Kule vincin tum elektrik sistemlerinin yonetildigii merkezi kontrol unitesidir.
Enerji Verimliligi
Kule vincin birim is basina tukettiggi enerji miktaridir. Modern vincler rejeneratif sistemler kullanir.
Enkoder (Encoder)
Mil donusunu elektrik sinyaline cevirerek hiz ve konum bilgisi ureten sensordur. Vinc mekanizmalarinin hassas kontrolunu mumkun kilar.
F
Filo Yonetimi (Fleet Management)
Birden fazla kule vincin bakim, sevkiyat, dokumantasyon ve doluluk oranlarinin merkezi olarak planlanip izlenmesidir.
Firtina Modu (Weathervaning)
Vinc servis disi birakildiginda donme freninin bosa alinarak jibin ruzgarla serbestce donmesine izin verilmesidir. Ruzgar yukunu en aza indirir.
Flat-Top (Gergisiz)
Bom ucunda gergi halati bulunmayan kule vinc tipidir. Dusuk profilli tasarimi ve kolay montajiyla bilinir.
Frekans Invertor
Motor hizinin hassas kontrolunu saglayan elektronik cihazdir. Yumusak kalkis ve durma imkani sunar.
H
Halat Donanimi (Reeving)
Kaldirma halatinin tambur, makaralar ve kanca blogu arasindaki sarim duzenidir. Dusum sayisi kapasite ile hiz arasindaki dengeyi belirler.
Halat Tamburu (Rope Drum)
Kaldirma halatinin uzerine duzgun sarilarak depolandigi, kaldirma motoru tarafindan dondurulen yivli silindirik makine elemanidir.
Hammerhead (Gergili)
Jib ucunun gergi halatlariyla desteklendigi geleneksel kule vinc tipidir. Yuksek kapasiteler sunar.
Hidrolik Sistem
Siivi basinci ile calisaan guc iletim sistemidir. Climbing mekanizmasi ve bazi kaldirma sistemlerinde kullanilir.
Hoisting (Kaldirma)
Yukun dikey eksende kaldiriliip indirilmesi islemidir. Kaldirma hizi ve kapasitesi modele gore degiisir.
Hook (Kanca)
Yukun bagllanarak kaldirildigi parcadir. Guvenlik mandalii ile donatilmis olup farkli kapasitelerde uretilir.
I
Ic Tirmanma (Internal Climbing)
Kule vincin bina cekirdegi veya asansor bosluguna kurulup bina yukseldikce kat dosemelerine tutunarak yukari tasindigi kurulum yontemidir.
Insaat Asansoru
Yuksek katli bina santiyelerinde isci ve malzeme tasimasi icin kullanilan dikey ulasim ekipmaniidir.
Is Guvenligi Uzmani
Santiyede is guvenligi protokollerinin uygulanmasini denetleyen yetkili kisidir. Vinc operasyonlarinda gozetim yapar.
Isaretci (Signalman)
Vinc operatorune el isaretleri veya telsizle yon veren, yuk yolunu gozleyerek operasyonu koordine eden yetkili calisandir.
K
Kabin (Cabin)
Kule vinc operatorunun calistigi kapalii alandir. Ergonomik tasarim ve guvenlik donanimi icerir.
Kaldirma Hizi (Hoisting Speed)
Yukun dikey eksende kaldirilma hizidir. m/dk cinsinden ifade edillir ve yuke gore degisir.
Kaldirma Kapasitesi (Lifting Capacity)
Kule vincin kaldirabildigi maksimum yuk miktaridir. Ton cinsinden ifade edilir ve yariiicapa gore degisir.
Kaldırma Motoru (Hoisting Motor)
Kaldırma motoru, kule vinçte çelik halatı tambura sararak yükü dikey eksende kaldırıp indiren ana motordur. Vincin en güçlü motorudur; gücü tipik olarak 15-75 kW arasındadır ve modern vinçlerde frekans invertörle kontrol edilir.
Kaldirma Plani (Lift Plan)
Kritik kaldirma operasyonlarinin yuk, ekipman, personel ve yontem detaylariyla onceden yazili olarak planlanmasidir.
Kanca Blogu (Hook Block)
Kaldirma halatinin makaralar uzerinden sarildigi, kancayi tasiyan hareketli makara grubudur. Halat donanimina gore 2, 4 veya daha fazla dusumlu olabilir.
Kanca Yuksekligi (Hook Height)
Kancanin en ust konumda zeminden olan dusey mesafesidir. Vincin fiilen hangi yukseklige yuk verebilecegini belirleyen pratik olcudur.
Kaplin (Coupling)
Motor mili ile reduktor girisi gibi iki donen mili birbirine baglayan, tork ileten ve eksen kacikliklarini tolere eden makine elemanidir.
Karsi Agirlik (Counterweight)
Kule vincin dengesini saglayan agirlik bloklaridir. Yukseklige gore miktari degisir.
Kentsel Donusum
Eskimis veya riskli yapi alanlarinin yenilenmesi surecidir. Yikim ve yeni insaat asaamalarini icerir.
Kiralama (Rental)
Kule vincin belirli bir sure icin kira bedeli karsiligi kullanilmasiidir. Satin almaya alternatiftir.
Kisisel Koruyucu Donanim (KKD)
Vinc operasyonlarinda calisanlari dusme, carpma ve ezilme risklerine karsi koruyan baret, emniyet kemeri gibi zorunlu kisisel ekipmanlardir.
Kor Kaldirma (Blind Lift)
Operatorun yuku veya indirme noktasini dogrudan goremedigi, tamamen isaretci yonlendirmesiyle yurutulen kaldirma operasyonudur.
L
Load Moment Indicator (LMI)
Kule vincin anlik yuk momentini olcen ve tehlikeli durumlarda operatoru uyaran guvenlik sistemidir.
Luffing Jib
Bomun dikey eksende aci degistirebilen ozel kule vinc tipidir. Dar alanlarda kullanima uygundur.
Luffing (Kol Acisi Degisimi)
Luffing bom kule vinclerde bomun dikey eksende aci degistirmesi islemidir. Dar alanlarda calisma imkani saglar.
M
Makara (Sheave)
Celik halatin yonunu degistiren ve yuku dusumler arasinda paylastiran, yivli kasnak seklindeki donen elemandir.
Mast (Govde)
Kule vincin dikey govde yapisina verilen isimdir. Mast seksiyonlari eklenerek vincin yuksekligi arttiirilabilir.
Mast Seksiyonu
Kule vincin yuksekligini artirmak icin eklenen standart govde parcalaridir. Her seksiyon belirli bir uzunluga sahiptir.
Mobil Vinc Destekli Montaj
Kule vincin mast, jib ve mekanizma gruplarinin sahada mobil vinc yardimiyla kaldirilarak birlestirildigi standart kurulum yontemidir.
Mobil Vinc
Tekerlekli veya paletli sasii uzerine monte edilmis hareket edebilen vinc tipidir. Kule vinc montajinda kullanilir.
Mobilizasyon Bedeli
Kule vincin santiyeye nakliyesi, montaji ve devreye alinmasi icin yapilan tek seferlik baslangic maliyetlerinin toplamidir.
Moment Sinirlayici (Moment Limiter)
Yuk ile calisma yaricapinin carpimi olan devrilme momentini izleyip sinira ulasildiginda tehlikeli hareketleri otomatik durduran emniyet cihazidir.
Montaj-Demontaj
Demontaj, kule vincin iş bitince montaj sırasının tersiyle sökülüp sahadan kaldırılmasıdır; montaj ise vincin şantiyede parça parça kurulmasıdır. İkisi de mobil vinç desteğiyle, sertifikalı ekip ve montaj mühendisi gözetiminde yapılır.
Montaj Muhendisi
Kule vinc kurulum, yukseltme ve sokum operasyonlarini projelendiren ve sahada teknik sorumlulugunu ustlenen muhendistir.
Motor Gucu (Motor Power)
Kule vinc mekanizmalarini calistiran elektrik motorlarinin guc degeridir. kW cinsinden ifade edilir.
O
P
Periyodik Kontrol
Kule vincin yasal zorunluluk geregi belirli araliklarla yapilan teknik muayenesidir. Turkiye'de yillik zorunludur.
PLC Kontrol Sistemi
Kule vincin kumanda, emniyet kilitleme ve ariza izleme mantigini yoneten programlanabilir lojik kontrolcu tabanli elektronik kontrol mimarisidir.
Portal Cerceve (Portal Frame)
Rayli kule vinclerde mast govdesini tasiyan ve vincin ray uzerinde hareket etmesini saglayan alt tasiyici cerceve yapisidir.
Prefabrik Montaj
Fabrikada uretilmis yapi elemanlarinin santiyede birlestirilmesi islemidir. Agir yuklerin tasinmasini gerektirir.
R
Reduktor (Gearbox)
Elektrik motorunun yuksek devirli dusuk torklu hareketini, vinc mekanizmalarinin ihtiyac duydugu dusuk devirli yuksek torka ceviren disli kutusudur.
Reziduel Deger (Residual Value)
Kule vincin ekonomik kullanim suresi sonunda ikinci el piyasasindaki tahmini satis degeridir. Yatirim hesabinin kritik girdisidir.
Risk Degerlendirmesi
Santiyedeki tehlikelerin belirlenmesi ve onlemlerinn planlanmasi surecidir. Vinc operasyonlari icin zorunludur.
ROI (Yatirim Getirisi)
Yapilan yatirimin ne kadar surede kendini odeddigini gosteren finansal gostergedir.
Ruzgar Siniri
Kule vincin guvenli calisabilecegi maksimum ruzgar hizidiir. Genellikle 20 m/s (72 km/h) olarak belirlenir.
Rigger (Sapancı)
Rigger, Türkçede sapancı demektir: kaldırılacak yüke uygun sapanı seçen, yükü ağırlık merkezine göre dengeleyerek kancaya bağlayan ve indirme noktasında güvenle çözen eğitimli çalışandır.
S
Santiye (Construction Site)
Insaat faaliyetlerinin yurutuldugu calisma alanidir. Kule vinc operasyonlari santiye siniirlari icinde gerceklesir.
Sasi (Cross Base)
Kule vincin beton temel yerine balast bloklari ile zemine oturtuldugu, carpi seklinde acilan celik taban konstruksiyonudur.
Self-Erecting (Kendinden Dikilen)
Kendi kendine kurulma ozelligine sahip kucuk kapasiteli kule vinc tipidir. Hizli montaj avantaji sunar.
Serbest Yukseklik (Free Standing Height)
Kule vincin ankraj yapilmadan ulasabildigi maksimum yuksekliktir. Metre cinsinden ifade edilir.
Sinir Anahtari (Limit Switch)
Mekanizmalarin belirlenmiis hareket sinirlarina ulastiginda otomatik durdurma yapan guvenlik cihazidirr.
Slewing (Donme)
Kule vincin ust yapisinin yatay duzlemde donme harekeetidir. 360 derece donme kapasitesine sahiptir.
Slewing Unit (Donme Unitesi)
Kule vincin ust yapisinin 360 derece donmesini saglayan mekanizmadir.
Stabilite (Denge)
Kule vincin devrilmeye karsi dayanikkligidir. Temel tasarimi ve karsi agirlik ile saglanir.
Statik ve Dinamik Test
Kule vincin nominal kapasitesinin uzerindeki test yukleriyle yapisal dayanimin (statik) ve mekanizma performansinin (dinamik) dogrulanmasidir.
T
Tandem Kaldirma (Tandem Lift)
Tek vincin kapasitesini veya boyut sinirlarini asan yuklerin iki ya da daha fazla vincle es zamanli kaldirilmasi operasyonudur.
TCO (Toplam Sahip Olma Maliyeti)
Ekipmanin satin alma, isletme, bakim ve elden cikaarma maliyetlerinin toplamidir.
Telematik Sistem
Kule vincin uzaktan izlenmesini ve verilerinin analiz edilmesini saglayan dijitall teknolojidir.
Teleskopik Bom
Uzunlugu degistirilebilen bom yapisidirr. Mobil vinclerde yaygin olup, bazi ozel kule vinc uygulamalarinda da kullanilir.
Temel (Foundation)
Kule vincin zemine sabitlenmesini saglayan beton veya celik yapidir. Zemin etudune gore tasarlanir.
Tip Load (Uc Yuk)
Bomun en ucundaki nokttada kaldiirilabilecek maksimum yuk miktaridir. Kapasitenin en dusuk noktasidir.
Tirmanma Kafesi (Climbing Cage)
Kule vincin kendi kendini yukseltmesini saglayan, hidrolik silindirle yeni mast seksiyonuna yer acan celik kafes duzenegidir.
Tower Head (Kule Basi)
Mastin en ust noktasinda yer alan ve bom ile counter jib'in baglanndigi yapidir.
Travelling (Rayda Hareket)
Kule vincin ray uzerinde yatay hareket etmesi islemidir. Tum kule vincler bu ozellige sahip degildir.
Trolley (Araba)
Jib uzerinde yatay hareket eden ve yuku kaldirma-indirme islemini gerceklestiren mekanizmadir.
Trolleying (Yatay Hareket)
Trolley'in bom uzerinde yatay eksende hareket etmesi islemidir. Yuk pozisyonlandirmasii saglar.
V
Y
Yuk Askisi (Sling)
Yukun kancaya baglanmasinda kullanilan celik halat, zincir veya tekstil askidir.
Yuk Diyagrami (Load Chart)
Farkli yaricaplardaki kaldirma kapasitelerini gosteren grafik veya tablodur. Operatorun temel referansidir.
Yuk Salinimi (Load Sway)
Donme, araba hareketi veya ruzgar etkisiyle kancadaki yukun sarkac gibi salinmasidir. Hassas yerlestirmeyi zorlastirir ve carpma riski dogurur.
Teknik Destek Icin Bize Ulasin
Kule vinc teknik sorulariniz icin uzman ekibimizle iletisime gecin.